- Διαφήμιση -

Το εγχείρημα του να «αιχμαλωτίσεις» και να αποδώσεις θεατρικά το βιο μιας εκ φύσεως προκλητικής, αλλά και πρωτοποριακής προσωπικότητας, όπως αυτή του Ηλία Πετρόπουλου, είναι με μια λέξη: δύσκολο. Για την επι σκηνής καταγραφή της ζωής ενός ανθρώπου που σημάδεψε με τα κείμενά του τον 21ο αιώνα, απαιτείται εξονυχιστική και διαρκή μελέτη. Κάτι το οποίο και έκανε, με δέοντα σεβασμό, η Στέβη Λύτρα, η οποία σκηνοθετεί και υπογράφει το σενάριο της παράστασης «Ηλίας Πετρόπουλος – Ο Λαογράφος του Άστεως». Το εν λόγω έργο, για δύο μέρες (2 και 3 Δεκεμβρίου), μέσα από τη σκηνή του Θεάτρου Εμπρός, θα επιχειρήσει να φωτίσει μια άγνωστη πλευρά του σπουδαίου λαογράφου και του αντισυστημικού χαρακτήρα του.

«Ο Ηλίας Πετρόπουλος είναι ένα άτομο που έχει επηρεάσει κατα κόρον τον τρόπο που σκέπτομαι, δρω και αντιδρώ»

Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω από πρώτο χέρι, κατά την διάρκεια της πρόβας, την προσπάθειά των συντελεστών της παράστασης να δώσουν πνοή σε μερικές από τη πιο καθοριστικές στιγμές της ζωής του Ηλία Πετρόπουλου. Ενός λαογράφου που έβρισκε το όμορφο εκεί που όλοι έβλεπαν το άσχημο. Το ενδιαφέρον εκεί όπου οι άλλοι έβλεπαν το αδιάφορο. Είναι μια από τις πολλές πτυχές που γοήτευσαν την Στέβη Λύτρα και την οδήγησαν στο να ανεβάσει ένα έργο για εκείνον:

«Ο Ηλίας Πετρόπουλος είναι ένα άτομο που έχει επηρεάσει κατα κόρον τον τρόπο που σκέπτομαι, δρω και αντιδρώ. Δεν μου είχε πει κανένας για αυτόν βέβαια. Άρχισαν απλά να “πέφτουν” βιβλία του στο κεφάλι μου. Άρχισα λοιπόν να διαβάζω και να βρίσκω με την πρώτη πολλά κοινά και να ενθουσιάζομαι με έναν άνθρωπο που έγραφε τόσο διαφορετικά από τους άλλους» τονίζει η σκηνοθέτιδα και συνεχίζει: «είναι ένας εξαιρετικός λαογράφος και με οποιοδήποτε θέμα καταπιάνεται, σου δίνει πολύ μεγάλη εικόνα και λεπτομέρεια για αυτό. Συμπυκνώνει τη γνώση και μαζί με τα σκίτσα του σε “ταξιδεύει”. Είναι σαν να βλέπεις ένα ντοκιμαντέρ όταν διαβάζεις τα κείμενά του». Η σκηνοθέτιδα δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην ταύτισή της με τον Ηλία Πετρόπουλο όσον αφορά την ενασχόλησή του με την ενδυματολογία και την αρχιτεκτονική, τομείς στους οποίους έχει και εκείνη σπουδάσει, αλλά και στα πολλά κοινά που έχει ο λαογράφος με ένα δικό της πρόσωπο, που πρόσφατα έφυγε από τη ζωή και του έχει αφιερώσει την παράσταση.

Ένας ριζοσπαστικός λαογράφος με σπουδαία παρακαταθήκη

Η ίδια η παράσταση χωρίζεται σε δύο μέρη και λειτουργεί σαν ένα θεατρικό χρονοδιάγραμμα της ζωής του Πετρόπουλου και των προσώπων που επηρέασαν τον τρόπο σκέψης του και την επιθυμία του να ασχοληθεί με τον κόσμο του κοινωνικού περιθωρίου. Ναρκομανείς, ρεμπέτες, πόρνες, ομοφυλόφιλοι, κρατούμενοι, όλοι κατάφεραν να βρουν τον δρόμο προς τα κείμενά του.

Την απαιτητική φιγούρα του αιρετικού ερευνητή έχουν αναλάβει να ενσαρκώσουν οι ηθοποιοί Γιώργος Παπαγεωργίου και Ανδρέας Μανούχος. Ο πρώτος υποδύεται τον Ηλία Πετρόπουλο στα πρώτα χρόνια της δράσης του στην Ελλάδα, ο δεύτερος στα χρόνια της παραμονής του στο Παρίσι μέχρι τον θάνατό του. Ο Γιώργος Παπαγεωργίου μάλιστα, που στην παράσταση επωμίζεται το μεγαλύτερο μερίδιο των διαπροσωπικών αλληλεπιδράσεων του Πετρόπουλου, αναφέρθηκε στην συμβολή του λαογράφου στην εδραίωση μιας ριζοσπαστικής γραφής και την παρακαταθήκη που άφησε: «Ο Ηλίας Πετρόπουλος είναι ένα έμβλημα, γιατί “θυσιάστηκε” προκειμένου οι νεότεροι άνθρωποι να έχουμε μεγαλύτερα περιθώρια ελευθερίας. Προφανώς και δεν υπάρχει ελευθερία όπως πραγματικά την ονειρευόμαστε, αλλά υπάρχουν καλύτερες συνθήκες που οφείλονται σε ανθρώπους σαν τον Πετρόπουλο. Για μένα είναι μεγάλη τιμή και χρέος να μάθουν περισσότεροι για αυτόν τον άνθρωπο, αυτά που πέρασε και το τι πέτυχε. Ο Πετρόπουλος ήταν μέγας εραστής της αλήθειας».

Μια παράσταση με σκηνές- ορόσημο της ζωής του Ηλία Πετρόπουλου

Οι σκηνές που περνάνε μπροστά από τα μάτια του θεατή διαπραγματεύονται μια σειρά από θεματικές ενότητες. Για αρχή, την αγάπη του Πετρόπουλου για το ρεμπέτικο τραγούδι, τον Τσιτσάνη και τη συνάντηση με τους ρεμπέτες της εποχής. Μια τέτοια συνάντηση απεικονίζεται επί σκηνής, με τον Κώστα Ταταράκη να υποδύεται έναν ρεμπέτη που συνάντησε ο λαογράφος : «Βλέπουμε πως ο Ηλίας ενσωματωνόταν στο περιβάλλον από το οποίο αντλούσε πληροφορίες και κέρδιζε την εμπιστοσύνη των ανθρώπων. Μπαίνει στην ουσία στον χώρο που εγώ , σαν ρεμπέτης, ελέγχω κατα κόρον και αποκτά πολύτιμες πληροφορίες μέσα από την κουβέντα που έχουμε» τονίζει ο ηθοποιός.

Μια σημαδιακή συνάντηση ήταν και αυτή με έναν ομοφυλόφιλο σερβιτόρο, ο οποίος, σύμφωνα με τον ηθοποιό Ανδρέα Ασιμακόπουλο «είναι ένας άνθρωπος που νιώθει αηδία για το μέρος που δουλεύει και έχει αναγκαστεί να ωριμάσει πριν την ηλικία του». Αυτόν ωστόσο θα προσεγγίσει ο Πετρόπουλος, με στόχο να ανακαλύψει την αργκό της περιθωριακής κοινότητας των ομοφυλόφιλων και να θέσει τα θεμέλια για τα περίφημα Καλιαρντά. Σε όλες αυτές τις συνδιαλέξεις του όμως νιώθει την καυτή ανάσα του ασφαλίτη που παρακολουθεί το κάθε του βήμα και σύμφωνα με τον ηθοποιό Αποστόλη Λάγιο «είναι εδώ με μοναδικό σκοπό να συλλάβει τον ήρωα του έργου».

Ο Πετρόπουλος δεν έμεινε άπραγος στη φυλακή και επιχείρησε να εμβαθύνει ακόμα περισσότερο στην μελέτη των περιθωριακών στοιχεών της κοινωνίας, όπως αυτό αποτυπώνεται στη συνομιλία του με τον κρατούμενο Κοεμτζή (Στάθης Παπαδόπουλος).

Ο έρωτας στα μάτια της Μαίρης Κουκουλέ

Ο λαογράφος θα γνωρίσει και τον έρωτα στα μάτια της συντρόφου του, Μαίρης Κουκουλέ την οποία βλέπουμε στο πρώτο μέρος να ενσαρκώνει σε νεαρή ηλικία η Νικολέτα Κόκορη και στο δεύτερο μέρος η Μαρία Μπακάλη. Για να ανθίσει ο έρωτας χρειάστηκε να μεσολαβήσει η φίλη της Μαίρης, την οποία υποδύεται η Αλεξάνδρα Παγανή : «Η φίλη της Μαίρης είναι ο συνδετικός κρίκος στην γνωριμία του ζευγαριού. Μπορεί να είναι ένας μικρός ρόλος, αλλά είναι καίριος , ενθουσιώδης και μποεμ» τονίζει η ηθοποιός.

Ο έρωτας ωστόσο της Μαίρης για τον Ηλία είναι τόσο δυνατός, που ξεπερνά κάθε ιδεολογικό, πολιτικοκοινωνικό, αλλά και γεωγραφικό εμπόδιο. «Η Μαίρη είδε στο πρόσωπο του Πετρόπουλου μια αλλαγή, μια ευκαιρία να ξεφύγει από το κατεστημένο. Γιαυτό και τον θαύμαζε, τον ακολουθούσε πιστά και τον βοηθούσε σε κάθε του βήμα» αναφέρει η Μαρία Μπακάλη με την Νικολέτα Κόκορη να συμπληρώνει: «Η Μαίρη είναι έτοιμη να παρατήσει τα πάντα και να ακολουθήσει τον Ηλία οπουδήποτε. Πάντα άλλωστε έψαχνε να αλλάξει κάτι στη ζωή της έτσι ώστε αυτή να αποκτήσει κάποιο νόημα».

Ο Ηλίας Πετρόπουλος είχε φτάσει σε ένα σημείο να τραβήξει και τα βλέμματα του ξένου Τύπου, όπως βλέπουμε από την προθυμία του δημοσιογράφου κύριου Τέιλορ να φιλοξενήσει τον ερευνητή σε ένα αμερικανικό περιοδικό «Αυτό που μου αρέσει στον ρόλο του Τέιλορ, είναι πως ο δημοσιογράφος ουσιαστικά σε αυτό το διάλογο με τον Πετρόπουλο, έρχεται σε ένα παράδοξο. Απολαμβάνει το ότι έχει βρει έναν ιδιαίτερο άνθρωπο τον οποίο θαυμάζει, με διαφορετικές αρχές και λιγότερο μέινστριμ», αναφέρει μεταξύ άλλων ο Νικόλαος Χανακούλας που υποδύεται τον δημοσιογράφο.

Η επίδραση του Πετρόπουλου και η προσμονή του κοινού

Στην αφοσίωση στο ρόλο του ως Ηλίας Πετρόπουλος αναφέρεται και ο ηθοποιός Ανδρέας Μανούχος , που εστιάζει και στην βαρύνουσα σημασία που είχε το έργο του λαογράφου στην δόμηση της προσωπικότητάς του : «Στην εφηβεία μου ανακαλύψαμε τον Πετρόπουλο μέσα από τους τίτλους των βιβλίων του (ο κουραδοκόφτης, εγχειρίδιον του καλού κλεφτη κτλ), οι οποίοι και μας ιντρίγκαραν αρκετά. Αναφέρομαι μάλιστα σε μια εποχή, το 1975, που ο Πετρόπουλος ήταν κυνηγημένος και εμείς δεν είχαμε εύκολα πρόσβαση σε βιβλία και άλλες πηγές πληροφόρησης. Όταν έφτασα στην Αθήνα μπόρεσα να μάθω περισσότερα για εκείνον και να μπω στο πνεύμα της γραφής του. Ήταν λοιπόν ιδιαίτερα ευτυχής η συγκυρία της συνάντησής μου με την Στέβη που μου πρότεινε να συμμετάσχω στην παράσταση και ακόμα πιο ιδιαίτερη η χαρά του να ερμηνεύσω τον ρόλο του Ηλία Πετρόπουλου, παρά το γεγονός πως έρχομαι αυθημερόν με την Μαρία (Μπακάλη ) από το Ναύπλιο για τις πρόβες».

Είναι σαφές πως μια παράσταση που θέτει στο προσκήνιο μια αμφιταλαντευόμενη προσωπικότητα θα αφήσει και μια διαφορετική επίγευση σε κάθε θεατή και αυτό επισημαίνει και η Αλεξάνδρα Παγανή: «Αυτό που προσωπικά θέλω να μείνει στον θεατή, κυρίως αυτόν που δεν τον ξέρει (τον Πετρόπουλο) είναι πως χάρις σε εκείνον πλησιάσαμε λίγο περισσότερο την ελευθερία του λόγου, είναι ένας άνθρωπος που τόλμησε να πάει κόντρα στην πεπατημένη και να δείξει πως δεν είναι κακό να είσαι αυτός που είσαι».

«Ξέρουμε τον Ηλία από τα βιβλία, αλλά δεν ξέρουμε ποιός είναι “πίσω” από αυτά»

Αυτό όμως που κρατάει κανείς και θα κρατήσει περισσότερο είναι η τρομερή προσήλωση στην διεξοδική έρευνα στην οποία προχώρησε η Στέβη Λύτρα, ώστε να απορροφήσει όσες περισσότερες πληροφορίες μπορούσε για τον Ηλία Πετρόπουλο: «Το πρώτο βήμα ήταν να προσεγγίσω τα αγαπημένα του πρόσωπα. Αρχικά να προτείνω την ιδέα της παράστασης και μετέπειτα να πάρω την άδεια από τους οικείους του. Θεώρησαν πως ήταν μια πολύ καλή ιδέα και έτσι ξεκίνησα και εγώ να εργάζομαι. Είχα τηλεφωνικά ραντεβού σχεδόν κάθε βράδυ με την κυρία Μαίρη, τη σύντροφό του και προσπαθούσα να εκμαιεύσω πληροφορίες οι οποίες δεν είναι πολύ γνωστές στο κοινό» αναφέρει η σκηνοθέτιδα και συνεχίζει:

«Ξέρουμε τον Ηλία από τα βιβλία, αλλά δεν ξέρουμε ποιός είναι “πίσω” από αυτά. Στην παράσταση ο θεατής έχει μια μοναδική ευκαιρία να απολαύσει μοναδικές λεπτομέρειες και πληροφορίες που δεν είναι εύκολο να αντληθούν. Να σημειωθεί πως καίριας σημασίας ήταν και η Γεννάδειος Σχολή, η οποία έχει όλο το αρχείο του λαογράφου, καθώς και πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Εγώ είχα την ευκαιρία να μελετήσω τα ρεμπέτικα αρχεία, τα Καλιαρντά αλλά και προσωπικά αντικείμενα του Πετρόπουλου. Αυτά ήταν που με βοήθησαν να στήσω και τις σκηνές μου για την παράσταση. Αισθάνομαι πολύ χαρούμενη που μοιράζομαι αυτό μου το όνειρο. Είναι το λιγότερο που θα μπορούσα να κάνω για τον Ηλία, ο οποίος για μένα είναι αιώνιος».

- Διαφήμιση -

Πληροφορίες παράστασης

Η θεατρική παράσταση είναι βασισμένη στα βιογραφικά του Ηλία Πετρόπουλου και δημιουργήθηκε για να μνημονεύσει την πολύπλευρη, οξυδερκή και ανήσυχη προσωπικότητα ενός από τους ευφυέστερους ερευνητές της καθημερινότητας, που δεν δίστασε να κάνει τις ατυχίες του ευκαιρίες. Δεν αγαπάμε τον Ηλία μόνο για το έργο του αλλά κυρίως για την βαθιά σοφία και την τέχνη του στο να μεταμορφώνει τα «μικρά» σε «τεράστια»…

Σενάριο – Σκηνοθεσία : Στέβη Λύτρα

Ενδυματολογική Επιμέλεια : Κρυσταλλία Λύτρα

Πρωταγωνιστούν :

Γιώργος Παπαγεωργίου,

Ανδρέας Μανούχος,

Νικολέτα Κόκορη

Μαρία Μπακάλη

Κώστας Ταταράκης

Στάθης Παπαδόπουλος

Νικόλαος Στυλιαν.Χανακούλας

Αλεξάνδρα Παγανή

Αποστόλης Λάγιος

Ανδρέας Ασιμακόπουλος

και στη φωνή του Δικαστή:

Κυριάκος Σάμιος

Στήριξη παράστασης : Κωνσταντίνος Σπηλιώτης

Θέατρο Εμπρός (2 και 3 Δεκεμβρίου) 21:15

Ρήγα Παλαμήδη 2, Ψυρρή, Αθήνα

email : [email protected]

- Διαφήμιση -