- Διαφήμιση -

Στο Ηρώδειο θέατρο, είχαμε την τύχη να απολαύσουμε τη Μήδεια, σε μια άρτια δομημένη παράσταση, σε σκηνοθεσία Αιμίλιου Χειλάκη και Μανώλη Δούνια. Μια παράσταση που μας έθεσε σε προβληματισμό και εσωτερική αναζήτηση, προτρέποντάς μας σε μια διαδικασία αμφισβήτησης ορισμένων πάγια εδραιωμένων ιδεών και θέσεων, όπως είναι η εξουσία, είτε αυτή εκφράζεται μέσα από τον έρωτα είτε μέσα από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία και τους θεσμούς.

Εκεί που η ανάγκη επιβολής και αυτοκυριαρχίας μετατρέπονται στη μεγαλύτερη απειλή καταστροφής

Στα μαρμάρινα καθίσματα του Ηρωδείου, με φόντο την Ακρόπολη και το φεγγάρι όσο το βλέμμα να ήθελε να περιπλανηθεί στην απόκοσμη ομορφιά και σαγήνη του τοπίου, παραδινόταν και πάλι επί σκηνής σε μια παράσταση όπου τέθηκαν στο επίκεντρο το πάθος και ο έρωτας, η γυναίκα, ο άντρας, η πολιτική, οι κοινωνικές επιταγές, οι διασυνδέσεις και οι προεκτάσεις τους.

Η Αθηνά Μαξίμου, ο Αιμίλιος Χειλάκης και ο Αναστάσης Ροϊλός ανέλαβαν τους κεντρικούς χαρακτήρες του έργου, ενώ στον Χορό συναντήσαμε την μοναδική Μυρτώ Αλικάκη και τη Γιώτα Νέγκα που με την βελούδινη φωνή της σκέπασε με ζεστασιά το Ηρώδειο θέατρο.

Στον ρόλο της εμβληματικής Μήδειας, η Αθηνά Μαξίμου σε μια ερμηνεία που παρά μια κάποια αρχική αμηχανία που μας προκάλεσε, καθήλωσε το κοινό δίνοντας στη Μήδεια μια νέα διάσταση και δυναμική.

Η ένταση ήταν πανταχόθεν επάνω στη σκηνή, εκφρασμένη με ένα σπασμωδικό τρόπο κινήσεων και κραυγών από την πρωταγωνίστρια και τον Χορό που δεν πιστεύει στα αυτιά του και προσπαθεί να αποτρέψει την τραγωδία. Εις μάτην. Σε αντίθεση η στρωτή, γεμάτη σιγουριά φωνή του Κρέοντα που ενσάρκωσε ο αγαπημένος Αιμίλιος Χειλάκης.

Μένοντας σε μια πρώτη επιδερμική ματιά, η Μήδεια υπήρξε μια γυναίκα τέρας που παγιώθηκε ως μια γυναίκα υστερική, ύαινα που από την μανία που την κυρίευσε από την προδοσία του άντρα της, σκότωσε τα παιδιά της για να τον εκδικηθεί, να του πάρει από τη ζωή ό,τι πολυτιμότερο και να μην τον αφήσει να ευτυχίσει σε νέα αγκαλιά.

Η ανάγκη εκδίκησης, χειραγώγησης και επιβολής έγινε επιτακτική και στόχος τέθηκε η απόλυτη καταστροφή. Είναι όμως μόνο αυτό;

Η Μήδεια υπήρξε μια γυναίκα που ήθελε να αντισταθεί, να πολεμήσει την αδικία που έγινε εις βάρος της, να πάει κόντρα στην αδυναμία της γυναικείας φύσης της που ειδικά τότε θεωρούταν δεδομένη και επιβεβλημένη.

- Διαφήμιση -

Η παρουσία της «σκάλας» μέσα στην παράσταση υπήρξε κομβική, συμβολίζοντας μια αυστηρά ιεραρχικά δομημένη κοινωνία όπου κάποιοι είναι ψηλά και μπορούν να ανέλθουν κι άλλο ενώ άλλοι είναι καταδικασμένοι στην αφάνεια. Όταν πάλι ορισμένοι, μπορεί να έχουν για λίγο την ψευδαίσθηση της ανέλιξης, η απότομη πρόσκρουση επί εδάφους έρχεται σαν μια βίαιη υπενθύμιση καταδίκης στη σιωπή και σε μια αμείλικτη καταφρόνηση.

Ο Ευριπίδης «γέννησε» τη Μήδεια το 431 π.χ. Εκείνη την εποχή ο τραγωδός δεν κέρδισε στον διαγωνισμό αλλά άφησε στην αιωνιότητα την εικόνα της λυσσασμένης παιδοκτόνου που έγινε τόσο σαρωτική η λύσσα της που κατασπάραξε τα ίδια της τα σπλάχνα.

Μια γυναίκα να σκοτώνει τα ίδια της τα παιδιά θεωρείται το πιο αποτρόπαιο των εγκλημάτων διαχρονικά. Μπορούμε να αντιληφθούμε το σοκ που προκάλεσε η Μήδεια ειδικά εκείνη την εποχή που ο ρόλος της γυναίκας στην κοινωνία γινόταν μονάχα αντιληπτός στο πλαίσιο της αναπαραγωγής και ανατροφής των τέκνων.

Οι σχεδόν καρικατουρίστικες κινήσεις της Μήδειας, παρά τον αρχικό προβληματισμό και την αμηχανία που μας προκάλεσαν, αποδείχθηκαν άρτια επιλεγμένες και αποδομένες, εκφράζοντας την πλήρη απόγνωση και παράλυση της λογικής, με κάποιες μικρές αναλαμπές (Τι είν’αυτά που πάω να κάνω; Να σκοτώσω τα ίδια μου τα παιδιά;), πριν οι σκέψεις ξαναβυθιστούν στην άβυσσο του σκότους και της παράνοιας.

«Είμαι γυναίκα. Γεννήθηκα για έργα μεγάλα. Και την τέχνη του κακού δεν την ξέρω απ’ τα σπάργανα» ακούμε την Μήδεια να επαναλαμβάνει επί σκηνής γεμάτη θλίψη και απόγνωση. Θέλει έτσι να καταδείξει την γυναικεία δύναμη και φύση που μπορεί να κάνει μεγάλα και όμορφα πράγματα, που δεν έρχεται στον κόσμο έχοντας κακία αλλά αυτή της γεννάται μέσα από την αδικία που διαπράττεται εις βάρος της.

Το έγκλημα που διέπραξε ήταν μόνο απότοκο της ζήλειας και της εκδίκησης μιας πληγωμένης καρδιάς ή υπήρξε κάτι παραπάνω; Μια πολιτική πράξη, μια οργισμένη κίνηση απόγνωσης αφού η γυναικεία της φύση δεν της άφηνε τα περιθώρια να αντιδράσει στην αδικία εις βάρος της και στην εξορία που της επιβλήθηκε από τον Κρέοντα;

Η Μήδεια συμμορφώθηκε με τις επιταγές της ανδροκρατούμενης κοινωνίας, ακολούθησε τον Ιάσονα, έκανε τα παιδιά του και αδικήθηκε, προδόθηκε και τιμωρήθηκε σε εξορία.

Μέσα από μια αποτρόπαια ιστορία, ο Ευριπίδης φέρει στο φως τη νοσηρότητα της πατριαρχικής δομής της κοινωνίας που υποχρεώνει τη γυναίκα σε υποδεέστερη θέση, δουλικότητα και ανεκτικότητα απέναντι στην ανδρική βούληση. Όσο εκτυλίσσεται η τραγωδία παρακολουθούμε διάφορες αντρικές φωνές να προτρέπουν τη Μήδεια να αποδεχθεί τη μοίρα της, να ηρεμήσει, να κατευνάσει το θυμό της, να λογικευτεί, να προσαρμοστεί στις ανάγκες και στις απαιτήσεις της ηγεσίας ώστε να έχει την ευνοϊκότερη των ποινών.

Εκείνη εξοργίζεται. Προσπαθεί με τεχνάσματα να αντιστρέψει τους όρους του παιχνιδιού και να αποδείξει με κάθε τρόπο ότι δεν είναι αδύναμη και θύμα, ρόλο στον οποίο νομοτελειακά θέλουν να την υποτάξουν.

Εξεγείρεται συνειδητοποιώντας ότι η μοίρα της είναι καταδικασμένη στην αφάνεια, στην εξορία, στην βύθιση στη σιωπή. Δεν έχει θέση στην κοινωνία. Την υποτιμούν λόγω της γυναικείας της φύσης αλλά και λόγω της καταγωγής της, χαρακτηρίζοντάς τη ως βάρβαρη αφού δεν είναι Ελληνίδα.

Η αποκορύφωση της αδικίας τη φέρνει σε ένα αδιέξοδο απόγνωσης. Η φωνή της δεν ακούγεται, η απόγνωσή της δεν έχει θέση στην ανδροκρατούμενη κοινωνία. Η οργή της έχει σαν στόχο να τρίξει, να σπάσει την επιβεβλημένη τάξη των πραγμάτων, την εξουσία. Με μια πιο φεμινιστική ματιά, η Μήδεια στόχο είχε να σπάσει τα θεμέλια της τόσο αυστηρά δομημένης ανδροκρατούμενης κοινωνίας μέσα από την αμφισβήτηση του ίδιου του θεσμού της μητρότητας που κρατά τη γυναίκα δέσμια στην αποκλειστική εκτέλεση αυτού του ρόλου με ταπεινότητα και αυταπάρνηση.  Το έργο του Ευριπίδη υπενθυμίζει την κοινωνική νοσηρότητα που ενισχύεται και αναπαράγεται μέσα από την τυφλή αποδοχή και υπακοή σε ηγέτες, νόμους, ρόλους και θεσμούς.

Μέσα από την αποστροφή που μας προκαλεί η Μήδεια σαν παιδοκτόνος, μας κάνει να δούμε οποιαδήποτε φωνή αμφισβήτησης και αντίστασης ως παράλογη και καταδικασμένη σε πλήρη καταστροφή. Μήπως όμως θα έπρεπε να αναλογιστούμε την Μήδεια και κάθε άλλη Μήδεια, ή μη, πέρα από τους περιορισμούς της μητρότητας αλλά στο πλαίσιο μιας κοινωνίας που θα πρέπει επιτέλους να δει τη γυναίκα απαλλαγμένη από συγκεκριμένα πρότυπα και περιορισμούς αλλά ως ουσιαστικό μέλος της κοινωνίας με πολιτική υπόσταση και δύναμη λόγου;

Εισιτήρια: Viva.gr

- Διαφήμιση -